حيدرآبادڪجھ ماڻھو زندگيءَ ۾ اچن ٿا ۽ پنھنجي وجود جا اڻ مٽ نقش ڇڏيندا وڃن ٿا. سنڌ جي علمي، ادبي ۽ سماجي فضا ۾ ڪجھ اھڙا نالا پڻ آھن، جن جي کوٽ ھميشھ محسوس ٿيندي رھندي آھي. سنڌ جو سڄاڻ ۽ مروج قدرن سان سلھاڙيل ڪردار ماڻڪ ڪنگراڻي پڻ ھڪ اھڙو ئي شخص ھو، جنھن جي يادگري اڄ بھ سندس چاھيندڙن جي دلين ۾ زندھ آھي. زندگيءَ جي تلخ حقيقتن ۽ خوبصورت لمحن جي وچ ۾ سندس گذاريل پل اڄ بھ ھڪ نئين داستان جي صورت ۾ سامھون اچن ٿا زندگي ۽ موت جو فلسفو پنھنجي جاءِ تي، پر ڪجھ انسان پنھنجي ڪردار ۽ فڪر ذريعي ھميشھ لاءِ زندھ رھندا آھن. ماڻڪ ڪنگراڻي جو نالو پڻ انھن شخصيتن ۾ شمار ٿئي ٿو، جن پنھنجي زندگي پنھنجي ماڻھن، ثقافت ۽ مٽيءَ جي سُھڻي سڃاڻپ لاءِ وقف ڪري ڇڏي ھئي. وقت گذرڻ سان گڏ سندس يادون وسريل رستن تان ٻيھر روشني بجي اڀرن ٿيون، جتي ھر پراڻو لفظ ۽ ھر وسريل لحظو سندس قرباني ۽ پيار جي ساک ڏئي ٿو ھن سُھڻي پٽ جي ياد ۾ ادبي حلقن ۽ سماجي حلقن ۾ اڄ بھ تعزيتي توڙي يادگار تقريبون منعقد ڪيون وينديون آھن. نئين نسل کي سندس فڪر ۽ جدوجھد کان آگاھھ ڪرڻ وقت جي اھم ضرورت آھي، تھ جيئن اھي پنھنجي تاريخ ۽ اصل روپن کان واقف رھن. ماڻڪ ڪنگراڻي جي حوالي سان ھي نقش رڳو ھڪ انسان جو نھ، پر سنڌ جي روح جي عڪاسي ڪري ٿو، جيڪو ڪنھن بھ صورت ۾ ميساريو نٿو سگھجي.
