خيرپور :شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور جي آرڪيالاجي شعبي ۾ پي ايڇ ڊي جو اوپن ڊيفينس سيمينار يونيورسٽي جي وائيس چانسلر پروفيسر ڊاڪٽر خليل احمد ابوپوٽو جي صدارت ۾ منعقد ٿيو. پي ايڇ ڊي جي محقق طوبي شفق پنھنجو سيمينار 2600 قبل مسيح کان 1900 قبل مسيح دوران سنڌ کي تھذيب ۾ ڊائيٽ اسٽورنگ ۽ سرونگ پيٽرن جي ذريعي سماجي سطح بندي جو مطالعو جي عنوان تي پروفيسر (ريٽائرڊ) ڊاڪٽر غلام محي الدين ويسر جي رھنمائي ۽ پروفيسر (ريٽائرڊ) ڊاڪٽر مستور فاطمہ بخاري جي شريڪ رهنمائي ۾ پيش ڪيو ويو. ان موقعي تي خطاب ڪندي پروفيسر ڊاڪٽر خليل احمد ابوپوٽو چيو تہ محقق جو ڪم سنڌ جي شاهوڪار ثقافت ۽ تهذيب کي اجاگر ڪندو ڇو تہ اسان جي ثقافت ۽ ورثو شاهوڪار آهي. هن تهذيب جو بنياد تاريخ تمام گهرو آهي ۽ اها تبديلي ۽ ترقي جي ڪيترن ئي ثقافتي مرحلن مان گذري آهي. محقق جو تحقيقي ڪم سڄي دنيا ۾ يونيورسٽي ۽ آرڪيالاجي شعبي جو وقار بلند ڪندو. محقق طوبي شفق چيو تہ سنڌ جي تهذيب پٿر جي دور کان شروع ٿي ۽ اڄ تائين جاري آهي. تحقيق لاءِ 2600 قبل مسيح کان 1900 قبل مسيح جو پهريون شهري مرحلو چونڊيو ويو آهي. هن چيو تہ سنڌ جي سرزمين جي هر ڪنڊ مان ڪيتريون ئي شيون مليون آهن. سماجي استحڪام انهن مان هڪ آهي. ھن چيو تہ تحقيق دوران فرنيچر، کاڌي پيتي جي سامان تي تحقيق ڪئي وئي آھي ڇاڪاڻ جو اهو ضروري هو تہ کاڌي جي خريداري کان وٺي کاڌي جي ذخيرو، کاڌ خوراڪ جي سرشتي کي سمجهڻ ۽ استعمال ٿيندڙ فرنيچر بابت ڄاڻ حاصل ڪرڻ تحقيق ۾ تمام ضروري ھئي. پروفيسر ڊاڪٽر غلام مصطفي مشوري، پروفيسر (ريٽائرڊ) ڊاڪٽر غلام محي الدين ويسر، پروفيسر (ريٽائرڊ) ڊاڪٽر مستور فاطمہ بخاري، پروفيسر ڊاڪٽر محمد ظاهر ڊين آرٽس ۽ سوشل سائنسز ڊويزن يونيورسٽيءَ آف ايجوڪيشن ڪاليج لاهور ۽ پروفيسر ڊاڪٽر ابراهيم شاه سربراہ آرڪيالاجي ۽ سوشل اينٿروپالاجي شعبو پشاور يونيورسٽي پڻ خطاب ڪيو. هنن چيو تہ محقق جو تحقيقي ڪم شاندار آهي. ھن پنهنجي تحقيق جي درست طور تي درجہ بندي ڪئي آھي. اهو ڏيکاريو ته اڪثر آثار قديمه جي شين ۾ لڪيل صلاحيتون آهن جيڪي معلومات جي جڳهن کي نظرانداز ڪن ٿيون. کاڌ خوراڪ جي مقصد لاءِ استعمال ٿيندڙ مٽيءَ جا ٿانوَ سماجي سطح تي تحقيق ۾ بھترين نموني نمايان ڪيا ويا آھن. سيمينار ۾ اسٽيج سيڪريٽري جا فرائض پوسٽ گريجوئيٽ اسٽڊيز جي ڊائريڪٽر پروفيسر ڊاڪٽر نويد احمد شيخ سرانجام ڏنا. اوپن ڊيفينس کي ڪامياب قرار ڏنو ويو، سيمينار ۾ پروفيسر ڊاڪٽر قاصد حسين ملاح، پروفيسر ڊاڪٽر امير حسين شر، پروفيسر ڊاڪٽر محمد سليم راهپوٽو، پروفيسر ڊاڪٽر ارم راڻي، پروفيسر ڊاڪٽر اختيار علي گهمرو، پروفيسر ڊاڪٽر ثمينہ راڄپر، پروفيسر ڊاڪٽر حسام الدين شيخ، استادن ۽ محققن وڏي انگ ۾ شرڪت ڪئي
