خيرپور : شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور جي جاگرافي شعبي جي انتظام ھيٺ سنڌ ھائير ايجوڪيشن ڪميشن، نيشنل بينڪ آف پاڪستان ۽ آفيس آف ريسرچ انوويشن ۽ ڪمرشلائيزيشن (اورڪ) جي گڏيل سھڪار سان موسمياتي تبديلي، پاڻي جي کوٽ ۽ موجوده حالتن جي تناظر ۾ زراعت جو مستقبل؛ پائيدار زرعي ترقي لاءِ رستو تجويز ڪرڻ جي موضوع تي ٽن ڏينھن واري عالمي ڪانفرنس شروع ٿي وئي. پروفيسر ڊاڪٽر خليل احمد ابوپوٽو وائيس چانسلر شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور افتتاحي سيشن جي صدارت ڪئي جڏھن تہ پروفيسر ڊاڪٽر امانت علي جلباڻي خاص مھمان ھو. پروفيسر ڊاڪٽر زاھد حسين کنڊ وائيس چانسلر اروڙ يونيورسٽي آف آرٽ، آرڪيٽيڪچر، ڊيزائن ۽ هيريٽيج سکر ۽ پروفيسر ڊاڪٽر صفدر علي شيرازي پروفيسر جيوگرافي شعبو پنجاب يونيورسٽي لاهور اعزازي مهمان هئا. ڪيرابوڪ يونيورسٽي ترڪي جي پروفيسر ڊاڪٽر اشفاق احمد ڪليدي مقرر ھو. ان موقعي تي خطاب ڪندي پروفيسر ڊاڪٽر خليل احمد ابوپوٽو چيو تہ موسمياتي تبديلي هڪ عالمي مسئلو آهي جنهن سڄي دنيا کي متاثر ڪيو آهي. موسمياتي تبديلي برسات جي شدت، گرمي جي لهرن ۽ ٻين قدرتي آفتن جو رد عمل آهي جيڪي زرعي پيداوار کي متاثر ڪن ٿا. موسمياتي تبديلي اهم زرعي فصلن ۽ شين جي قيمتن ۾ اضافو ڪري ٿي. ڊاڪٽر ابوپوٽو چيو تہ موسمياتي تبديلين کي نظر ۾ رکندي متبادل توانائي کي فروغ ڏيڻ گهرجي. موسم جي اثرن کان بچڻ ۽ ماحول کي آلودگي کان بچائڻ لاءِ اليڪٽرڪ گاڏين جي استعمال کي هٿي ڏيڻ گهرجي. ڊاڪٽر ابوپوٽو ڪانفرنس ۾ آيل سڀني قومي ۽ بين الاقوامي وفدن ۽ شرڪت ڪندڙ يونيورسٽين جي وائيس چانسلرن جا ٿورا مڃيا. هن ڪانفرنس جي آرگنائزنگ ڪاميٽي خاص ڪري جاگرافي شعبي جي چيئرمين ڊاڪٽر نور حسين چانڊيو جي ڪوششن کي ساراهيو. پروفيسر ڊاڪٽر امانت علي جلباڻي چيو تہ شاه عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور پروفيسر ڊاڪٽر خليل احمد ابوپوٽو جي قيادت ۾ شاندار طريقي سان ترقي جي راھن تي گامزن آھي. هن چيو تہ ڪانفرنس جون سفارشون پاليسي ٺاهيندڙن لاءِ اهم آهن. هن چيو تہ اسان کي موسمياتي تبديلين جي ناڪاري اثرن کي منهن ڏيڻ لاءِ پنهنجي ترجيحن جو تعين ڪرڻو پوندو. ڊاڪٽر جلباڻي چيو تہ اسان جو ملڪ بنيادي طور تي زرعي ملڪ آهي جتي 70 سيڪڙو کان وڌيڪ آمدني زرعي شين مان حاصل ٿئي ٿي پر اسان جو دارومدار خوراڪ جي شين جي درآمد تي آهي. وقت جي ضرورت آهي تہ زرعي پيداوار لاءِ بهترين طريقن تي ٻڌل پاليسيون ٺاهيون وڃن. پروفيسر ڊاڪٽر زاھد حسين کنڊ چيو تہ اسان ٻه آفتون ڏٺيون آهن جن ۾ ڪورونا وائرس ۽ 2022 جي ٻوڏ شامل آهن. ٻوڏ سبب گهرن، چوپائي مال ۽ فصلن کي نقصان پهتو ۽ وڏي انگ ۾ ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا. وقت جي ضرورت آهي تہ مستقبل جي آفتن کان بچڻ لاءِ پائيدار اپاءَ ورتا وڃن. اسان کي پنهنجي رويي کي تبديل ڪرڻ جي ضرورت آهي تہ جيئن موسمياتي تبديلي جي نقصان کان بچي سگهجي. ھن چيو تہ ڪاربن ڊاء آڪسائيڊ کي گهٽائڻ جي ضرورت آهي، توانائي کي بچائڻ لاء، اسان کي پائيدار انفراسٽرڪچر جي تعمير لاء وڏي پيماني تي شمسي توانائي استعمال ڪرڻ جي ضرورت آهي. پروفيسر ڊاڪٽر صفدر علي شيرازي چيو تہ اسان کي تسليم ڪرڻو پوندو تہ موسمياتي تبديلي هڪ حقيقت آهي. پاڪستان دنيا جي انهن ڏهن ملڪن ۾ شامل آهي، جتي موسمياتي تبديليءَ جي ڪري تمام گهڻي مسئلا پيدا ٿيا آھن. هاڻي وقت اچي ويو آهي تہ عوام کي موسمي تبديلين کي منهن ڏيڻ جي تعليم ڏني وڃي. هن چيو تہ موسمياتي تبديلين جي نتيجي ۾ سنڌ صوبو تمام گهڻو متاثر ٿيو آهي. اسان کي ماحول کي آلودگي کان بچائڻ لاءِ دونھون خارج ڪندڙ گاڏين جي استعمال کي گھٽائڻو پوندو. ٻيلن جي کوٽ کي روڪڻ گهرجي ۽ گرين توانائي استعمال ڪرڻ لاءِ قدم کنيا وڃن. پروفيسر ڊاڪٽر اشفاق احمد ترڪي ۾ موسمياتي تبديلي ۽ سياحت جي ترقي جي وچ ۾ رابطن جو هڪ تجزيو جي عنوان تي ڪليدي خطاب ڪيو. هن چيو تہ موسمياتي تبديلين سبب سماج جو هر طبقو سخت متاثر ٿيو آهي. صنعتي ملڪ ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ پيدا ڪرڻ جا ذميوار آهن. موسمياتي تبديلين جي ڪري زراعت ۾ تباهي، گرمي پد ۾ واڌ ۽ سموريون معاشي سرگرميون متاثر ٿي رهيون آهن. هن چيو تہ موسمياتي تبديلين جي اثرن کان بچڻ لاءِ ڊگھي مدي واريون پاليسيون اختيار ڪري سگهجن ٿيون. پروفيسر ڊاڪٽر قاصد حسين ملاح ڊين فيڪلٽي آف سوشل سائنسز چيو تہ ڪانفرنس جا دور رس نتيجا نڪرندا. ھن چيو تہ انسان فطرت جي خلاف ڪم ڪيو آهي جنهن جي نتيجي ۾ اسان سڄي دنيا ۾ مختلف قسم جي آفتن جو مشاهدو ڪيوآھي. پروفيسر ڊاڪٽر نور حسين چانڊيو چيئرمين جاگرافي شعبو چيو تہ انتھائي اهم موضوع تي مسلسل چوٿين عالمي ڪانفرنس منعقد ڪئي وئي آهي. پاڪستان ۾ ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ جو اخراج تمام گهڻو آهي. وڻ پوکڻ وقت جي اهم ضرورت آهي. موسمياتي تبديلين جي اثرن کان بچڻ لاءِ ملڪ جي اٽڪل 20 سيڪڙو زمين ٻيلن لاءِ مخصوص ڪئي وڃي. هن جاگرافيءَ جي شعبي جي تدريسي ۽ تحقيقي سرگرمين کان آگاه ڪيو ۽ ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪندڙن ۽ مهمانن جا ٿورا پڻ مڃيا. ڪانفرنس ۾ اسٽيج سيڪريٽري جا فرائض پوسٽ گريجوئيٽ اسٽڊيز جي ڊائريڪٽر پروفيسر ڊاڪٽر نويد احمد شيخ سرانجام ڏنا. افتتاحي سيشن ۾ استادن، محققن، شاگردن ۽ صحافين وڏي انگ ۾ شرڪت ڪئي.
